Goed voor mens & natuur: De voedselproductie van Herenboeren Heemstede
Pal aan het Spaarne vind je een goed georganiseerde boerderij, waar puur en eerlijk voedsel wordt geproduceerd. Misschien ken je het wel: Herenboeren Heemstede. Een groep van ongeveer 200 leden zorgt voor de boerderij en voedt wel meer dan 400 monden. Zij werken aan een belangrijke missie: landbouw die goed is voor de natuur, het herstellen van de bodem en biodiversiteit, zelfvoorzienend zijn en het versterken van de gemeenschap en het bewustzijn over duurzaamheid.
Bart de Visser: “Het moet echt anders!”
Op een regenachtige maandagmiddag bezoeken we voormalig voorzitter Bart de Visser in het kantoor van Herenboeren. Wat voor weer het ook is, bijna elke dag zijn er verschillende vrijwilligers hard aan het werk op de boerderij. Bart zelf is al sinds het begin betrokken bij Herenboeren Heemstede. Het liefst zit hij met z’n handen in de bodem, maar afgelopen jaren heeft hij vooral de bestuurlijke taken uitgevoerd. Al van jongs af aan interesseert Bart zich in het verlies van biodiversiteit en zet hij zich in voor duurzaamheid. Hij is steeds meer overtuigd geraakt van de verandering die nodig is in ons voedselsysteem: “Je beseft je gewoon dat het zo niet veel langer kan doorgaan. Het moet echt anders!”
Wat overtuigt mensen om lid te worden?
Niet alleen Bart is overtuigd dat er verandering moet plaatsvinden. Herenboeren bestaat inmiddels uit meer dan 200 deelnemers. Waarom mensen lid worden? Volgens Bart hebben leden verschillende motieven. Veel mensen worden lid omdat ze het belangrijk vinden om lokaal voedsel te krijgen: “Het voedsel wordt natuurlijk heel dichtbij geproduceerd en je weet precies wat er mee gebeurd is.” Sommige mensen werken graag praktisch op het land of genieten gewoon van de gezelligheid.
Een ander positief punt wat vaak wordt genoemd is de kwaliteit van het voedsel. Bart merkt op dat het eten erg lekker is: “Je proeft dat het eten goed én met liefde is verzorgd.” De leden leren ook nieuwe kooktechnieken. Zoals bijvoorbeeld, het maken van zuurkool door witte kool te fermenteren. Soms zijn er groenten die onbekend zijn, maar je krijgt er altijd lekkere recepten bij. Herenboeren biedt een hele nieuwe manier van koken. Ze gebruiken producten van het seizoen die gezond en lekker zijn.
Behalve nieuwe kooktechnieken, leert men ook over kruiden en hun voordelen voor de gezondheid. Bart geeft aan dat er veel te leren valt over de verschillende gewassen en de manier waarop ze verbouwd worden. “Ik wist niet eens dat spruiten aan een stok groeien” noemde één van de leden in het begin. Het lidmaatschap van Herenboeren is voor velen waardevol. Iedereen draagt bij en in ruil daarvoor krijgt men een hoop terug: lekker eten, sociale verbinding en nieuwe kennis.
Bescherming van de bodem
Bart benadrukt dat Herenboeren zich inzet voor het beschermen van de bodem. “We proberen het bodemleven zoveel mogelijk met rust te laten.” Er wordt nauwelijks geploegd. Als de grond bewerkt wordt, gebeurt dat zo licht en ondiep mogelijk. Grote machines die de grond harder maken, worden vaak vermeden. In plaats daarvan planten boeren speciale gewassen die diepe wortels hebben. Deze wortels maken kleine gangen in de grond. Deze gangen worden gebruikt door wormen en kleine beestjes die in de grond leven. Dit verbetert de bodemstructuur. Ook zorgt het ervoor dat gewassen meer voedingsstoffen kunnen opnemen. Mest wordt alleen maar op een natuurlijke manier ingezet. Ook plantaardig materiaal van het land wordt omgezet in compost, een natuurlijke mest die de bodem voedt en helpt bij de groei van planten.
Duurzaamheid zie je bij Herenboeren niet alleen terug in het voedsel, maar ook in het onderhoud van de boerderij. Bart zegt dat het bouwteam bijna alles maakt van tweedehands materialen. Van de opslagloods tot het kantoor: bijna alles wordt hergebruikt. Ook halen leden hun groenten elke week op de fiets, zodat het transport zo min mogelijk vervuilt.
Een gemiddelde week op de boerderij
Een gemiddelde week op de boerderij kan er elke week weer anders uitzien. De twee boeren zijn bijna heel de week aanwezig. Gedurende de week komen veel vrijwilligers langs met uiteenlopende ervaring: timmerlieden, een elektrotechnicus, een slager, landschapsarchitecten. De gemeenschap is groot en veelzijdig. Bij slecht weer wordt er vooral binnen gewerkt. Bij mooi weer buiten, door bijvoorbeeld te planten, schoffelen of oogsten. Op vrijdagochtend wordt er geoogst door een vaste oogstploeg. Zij regelen precies hoeveel er nodig is voor de zaterdag. Op zaterdagochtend wordt de oogst uitgedeeld. Verder zijn er diverse momenten waarop leden samenkomen. Zoals de woensdagavond-schoffelgroep, waar leden samen op het land werken en daarna nog iets drinken. Het fysieke werk wordt door velen gewaardeerd: “Je hoeft niet meer naar de sportschool. Kom hier gewoon op woensdagavond lekker schoffelen. Net zo intensief.” Bart vertelt dat sommige leden zelfs zó enthousiast werden dat ze eerder met pensioen gingen om meer tijd op de boerderij door te brengen.
Wat kan jij doen?
Heemstedenaren die interesse hebben en/of meer willen weten over duurzaamheid, nodigt Bart uit om de boerderij te bezoeken. “Kom eens dit mooie deel van Heemstede ervaren. Je kunt altijd een proeflidmaatschap nemen en kijken of dit iets voor je is.” Zo hoopt Herenboeren Heemstede niet alleen de boerderij zelf, maar ook de gemeenschap duurzamer te maken. Met als doel, een toekomst waarin we beter samenleven met de natuur.
Herenboeren Heemstede, een perfect voorbeeld van hoe duurzaamheid, lokale betrokkenheid en een gezonde levensstijl samen kunnen gaan. Wil je ook bijdragen aan een duurzamer Heemstede? Kom langs, ontmoet de gemeenschap, en ontdek hoe Herenboeren Heemstede(Verwijst naar een externe website) jou kan inspireren om bij te dragen aan een groenere toekomst!
